Likwidacja trzynastej i czternastej emerytury, zmiany w systemie waloryzacji świadczeń oraz podwyższenie wieku emerytalnego – to tematy, które ponownie pojawiają się w publicznej dyskusji o przyszłości polskiego systemu emerytalnego. Propozycje ekonomistów zakładają ograniczenie wydatków państwa, ale ich realizacja mogłaby oznaczać istotne zmiany dla milionów seniorów.
Czy w 2027 roku znikną 13. i 14. emerytura? Czy marcowa waloryzacja zostanie zlikwidowana? Wyjaśniamy, które rozwiązania są jedynie propozycjami, a jakie przepisy obowiązują obecnie.
Likwidacja 13. i 14. emerytury. Skąd wzięły się propozycje?
Dyskusja o przyszłości dodatkowych świadczeń emerytalnych wiąże się z raportem „Budżetowy S.O.S. Jak wyprowadzić finanse publiczne na prostą w ciągu 3 lat”, przygotowanym przez Forum Obywatelskiego Rozwoju (FOR) i Warsaw Enterprise Institute (WEI).
Autorzy dokumentu zaproponowali szeroki pakiet zmian w finansach publicznych. Jednym z jego elementów jest likwidacja trzynastej i czternastej emerytury.
Według ekonomistów dodatkowe roczne świadczenia stanowią istotne obciążenie dla budżetu państwa, a środki przeznaczane na ich wypłatę mogłyby zostać wykorzystane do ograniczenia deficytu publicznego.
Wśród przedstawionych propozycji znalazły się:
- likwidacja trzynastej emerytury,
- rezygnacja z czternastej emerytury w dalej idącym wariancie reform,
- podwyższenie i ujednolicenie wieku emerytalnego,
- ograniczenie części programów społecznych,
- zmiany mające doprowadzić do stabilizacji finansów publicznych.
Należy jednak podkreślić, że raport organizacji ekonomicznych nie jest projektem ustawy przyjętym przez rząd. Samo opublikowanie rekomendacji nie oznacza zmiany przepisów ani utraty prawa do świadczeń.
Czy trzynasta emerytura zostanie zlikwidowana w 2027 roku?
W raporcie FOR i WEI zaproponowano, aby likwidacja trzynastej emerytury stała się jednym z elementów reform finansów publicznych.
Autorzy oszacowali, że rezygnacja z tego świadczenia mogłaby przynieść budżetowi państwa około 32 mld zł oszczędności rocznie.
Z punktu widzenia emerytów oznaczałoby to jednak utratę dodatkowej corocznej wypłaty.
Trzynasta emerytura przysługuje na zasadach określonych ustawowo, co do zasady niezależnie od wysokości podstawowego świadczenia. Jej kwota brutto odpowiada wysokości najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca danego roku.
W 2026 roku trzynasta emerytura wynosiła 1978,49 zł brutto.
Na 14 listopada 2026 roku nie ma podstaw do stwierdzenia, że trzynasta emerytura została zlikwidowana od 2027 roku. Obowiązujące przepisy nadal przewidują jej wypłatę.
Czy czternasta emerytura również może zniknąć?
Rezygnację z czternastej emerytury również uwzględniono w propozycjach ekonomistów, choć w raporcie rozróżniono warianty reform o różnym zakresie.
Według przedstawionych szacunków likwidacja czternastej emerytury mogłaby oznaczać około 12 mld zł rocznych oszczędności.
W przeciwieństwie do trzynastej emerytury czternaste świadczenie jest uzależnione od wysokości pobieranej emerytury lub renty.
Zgodnie z obowiązującymi zasadami:
- osoby ze świadczeniem do 2900 zł brutto mogą otrzymać pełną podstawową kwotę czternastej emerytury,
- po przekroczeniu 2900 zł brutto stosuje się zasadę „złotówka za złotówkę”,
- jeżeli obliczona kwota dodatku jest niższa niż 50 zł brutto, świadczenia się nie wypłaca.
W 2026 roku podstawowa kwota czternastej emerytury wynosiła 1978,49 zł brutto.
Na ten moment nie wprowadzono przepisów znoszących czternastą emeryturę od 2027 roku.
Czy marcowa waloryzacja emerytur zostanie zlikwidowana?
Pojawiające się informacje o możliwej likwidacji marcowej waloryzacji wymagają szczególnego wyjaśnienia.
Waloryzacja to mechanizm ustawowego podwyższania emerytur i rent, którego celem jest ograniczenie skutków wzrostu cen oraz częściowe uwzględnienie wzrostu wynagrodzeń.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami waloryzacja odbywa się corocznie od 1 marca.
Jej wskaźnik uwzględnia inflację oraz określoną część realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.
Raport FOR i WEI, w którym zaproponowano likwidację trzynastej i czternastej emerytury, zakłada jednocześnie zachowanie regularnej waloryzacji podstawowych świadczeń.
W publicznej debacie pojawiają się również inne propozycje dotyczące sposobu lub częstotliwości podwyższania emerytur. Nie należy jednak utożsamiać dyskusji o zmianie mechanizmu waloryzacji z uchwaleniem jej likwidacji.
Na 14 listopada 2026 roku obowiązuje zasada corocznej marcowej waloryzacji emerytur i rent.
Ile wyniesie waloryzacja emerytur w 2027 roku?
Ostateczny wskaźnik marcowej waloryzacji w 2027 roku nie jest jeszcze znany.
Jego wysokość będzie zależała od danych dotyczących inflacji i realnego wzrostu wynagrodzeń w 2026 roku.
W opublikowanych prognozach pojawiają się różne szacunki, dlatego kwoty prezentowane obecnie w mediach należy traktować jako orientacyjne.
Dla przykładu, gdyby waloryzacja wyniosła 3,68 proc., miesięczne świadczenia zmieniłyby się następująco:
| Emerytura przed waloryzacją | Emerytura po waloryzacji | Miesięczna podwyżka |
|---|---|---|
| 2000 zł brutto | 2073,60 zł brutto | 73,60 zł |
| 2500 zł brutto | 2592,00 zł brutto | 92,00 zł |
| 3000 zł brutto | 3110,40 zł brutto | 110,40 zł |
| 4000 zł brutto | 4147,20 zł brutto | 147,20 zł |
| 5000 zł brutto | 5184,00 zł brutto | 184,00 zł |
Przedstawione kwoty są symulacją przy założeniu waloryzacji o 3,68 proc., a nie oficjalnie zatwierdzonymi wysokościami świadczeń na 2027 rok.
Czy wiek emerytalny zostanie podniesiony do 67 lat?
Kolejną propozycją przedstawioną przez FOR i WEI jest ujednolicenie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 67 lat.
Obecnie powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi:
- 60 lat dla kobiet,
- 65 lat dla mężczyzn.
Według autorów raportu podwyższenie wieku emerytalnego mogłoby ograniczyć presję na finanse publiczne i zwiększyć aktywność zawodową starszych osób.
Jednocześnie taka zmiana oznaczałaby konieczność dłuższego pozostawania na rynku pracy.
Podwyższenie wieku emerytalnego do 67 lat pozostaje postulatem ekspertów, a nie obowiązującą regulacją.
Co oznaczałaby likwidacja trzynastej i czternastej emerytury dla seniorów?
Likwidacja dodatkowych świadczeń mogłaby mieć szczególne znaczenie dla osób otrzymujących najniższe emerytury.
Dla części seniorów trzynasta i czternasta emerytura stanowią środki wykorzystywane na wydatki związane z leczeniem, utrzymaniem mieszkania czy zakupem opału.
W przypadku osoby uprawnionej do obu świadczeń ich łączna pełna wartość w 2026 roku wynosiła 3956,98 zł brutto.
Rezygnacja z takich wypłat oznaczałaby obniżenie rocznego dochodu tych osób, chyba że równolegle wprowadzono by inne rozwiązania rekompensujące utratę dodatków.
Z perspektywy finansów publicznych ekonomiści wskazują natomiast na możliwość ograniczenia wydatków i zmniejszenia deficytu.
Spór dotyczy więc nie tylko wysokości świadczeń, ale również sposobu finansowania systemu emerytalnego oraz podziału środków publicznych.
Czy rząd planuje likwidację emerytur dodatkowych od 2027 roku?
Na podstawie dostępnych informacji nie można utożsamiać rekomendacji FOR i WEI z decyzją rządu o likwidacji świadczeń.
Co istotne, w pracach nad finansami publicznymi na 2027 rok przewidziano środki na trzynastą i czternastą emeryturę oraz waloryzację emerytur i rent.
Oznacza to, że proponowane przez ekonomistów ograniczenia nie zostały automatycznie przeniesione do obowiązujących przepisów.
Ewentualne zniesienie dodatkowych świadczeń wymagałoby zmian ustawowych.
Seniorzy powinni zatem rozróżniać trzy kwestie: opinie ekonomistów, propozycje zmian prawa oraz przepisy rzeczywiście przyjęte i obowiązujące.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w 2027 roku będzie trzynasta emerytura?
Obowiązujące przepisy nadal przewidują wypłatę trzynastej emerytury. Jej ostateczna wysokość w 2027 roku będzie zależała od najniższej emerytury ustalonej po marcowej waloryzacji.
Czy czternasta emerytura zostanie zabrana?
Nie uchwalono likwidacji czternastej emerytury od 2027 roku. Propozycja jej zniesienia pojawia się w raporcie organizacji ekonomicznych, ale nie jest obowiązującym prawem.
Czy w marcu 2027 roku będzie waloryzacja emerytur?
Zgodnie z obecnymi przepisami emerytury i renty podlegają corocznej waloryzacji od 1 marca. Nie została uchwalona zmiana znosząca ten mechanizm w 2027 roku.
Czy seniorzy będą musieli pracować do 67. roku życia?
Nie wprowadzono takiej zmiany. Powszechny wiek emerytalny nadal wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
Kiedy będzie wiadomo, ile wyniesie emerytura w 2027 roku?
Ostateczny wskaźnik waloryzacji zostanie ustalony na podstawie danych za 2026 rok, publikowanych na początku 2027 roku.
Podsumowanie. Czy emerytów czekają duże zmiany w 2027 roku?
Propozycje likwidacji trzynastej i czternastej emerytury oraz podwyższenia wieku emerytalnego pokazują, że przyszłość polskiego systemu świadczeń pozostaje ważnym tematem debaty publicznej.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie przedstawiane rozwiązania zostaną wprowadzone.
Na 14 listopada 2026 roku trzynasta i czternasta emerytura pozostają świadczeniami ustawowymi, a coroczna marcowa waloryzacja nadal obowiązuje.
Dla osób pobierających świadczenia najważniejsze będą oficjalne decyzje dotyczące waloryzacji w 2027 roku oraz ewentualne przyszłe projekty zmian ustawowych.
Źródła
- Forum Obywatelskiego Rozwoju i Warsaw Enterprise Institute – raport „Budżetowy S.O.S.”, 20 stycznia 2026 r.
- Instytut Emerytalny – komentarz do raportu FOR i WEI, styczeń 2026 r.
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
- Ustawa z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów.
- Ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów.
Dodatkowe informacje: Sejm – zasady waloryzacji emerytur i rent.